Một chuyện đau lòng

Câu chuyện này gồm có hai phần. Phần đầu có thể lặng lẽ lướt qua không có gì vướng mắc. Tuy nhiên cũng cứ xin kể vì nó giới thiệu một phần nào các nhân vật. Chúng tôi đang ở trong một lâu đài thuộc nơi thôn dã. Chủ nhân đang vắng nhà mấy ngày. Một bà sang trọng, vợ goá ông chủ xưởng thuộc da ở thành phố cạnh đấy, đến chơi. Bà dắt theo một con chó, loại chó ngắn mõm. Bà đến cầm đỡ để vay tiền. bà mang đến nhiều chứng minh thư đã trình toà và một mớ giấy vô dụng. Chúng tôi khuyên bà cho cả vào một bao bì gửi cho ông chủ lâu đài : "Quan tổng thanh tra quân đội, hiệp sĩ X ... ". Bà chăm chú vừa nghe, cầm lấy bút, dừng lại va yêu cầu chúng tôi nhắc lại lần nữa, chậm hơn, cái địa chỉ ấy. Chúng tôi đọc lại cho bà viết :"Quan tổng thanh tra ... ". Tới đó bà dừng lại, không biết viết chữ "tra" viết tr hay ch. Bà thở dài nói : -Chao ôi!Tôi chỉ là một người đàn bà làm sao tôi có thể viết nổi những chữ ấy ? Con chó nằm dài trên sàn nhà gầm gừ và có vẻ không hài lòng lắm .Thực ra nó theo chủ đi chỉ để bồi dưỡng sức khỏe và vui chơi thôi , thế mà người ta chẳng đưa ra một tấm thảm để mời nó nằm nghỉ . Trông nó rất xấu xí , với cái mõm ngắn ngủn và cái gáy u lên những mỡ và mỡ .Nó tiếp tục sủa điếc cả tai . Bà khách nói: -Các ông đừng bận tâm đến nó, nó không cắn đâu, trước hết là vì nó không có răng, sau nữa là nó rất lành;chúng tôi nuôi nó lâu lắm đến nỗi coi nó như người trong nhà. Các cháu tôi đã làm hư nó .Chúng chơi trò cưới cho con búp bê và cho con chó đóng vai quan chánh án đến làm phép cưới , trò ấy làm con chó đáng thương trở nên mệt mỏi và trở nên khó tính . Rồi bà cũng viết xong cái địa chỉ và ra về, tay ôm con chó . Đó là phần đầu câu chuyện mà ta có thể tạm gác sang bên . Con chó ngắn mõm chết. Đến đây bắt đầu phần thứ hai. Chúng tôi ra tỉnh và trọ trong một khách sạn trước mặt cái nhà bà hôm nọ .Cửa sổ chúng tôi nhìn sang sân nha ấy .Người ta lấy ván ngăn nó ra làm đôi .Một bên xếp các tấm da và các dụng cụ thuộc da .bên kia mảnh vườn có một đám trẻ con đang nô đùa; đó là các cháu trai, cháu gái của bà chủ nhà. Chúng vừa chôn xong con chó đáng thương; chúng đã dựng cho nó một cái nhà mồ tuyệt đẹp, xứng với cái giống chó quý hóa ấy. Chúng lấy mảnh bát đĩa vỡ lát thành một vành đai quanh mộ, ở giữa cắm một cái chai vỡ miệng chổng thẳng lên trời. Sau khi tổ chức tang lễ một cách trịnh trọng, bọn trẻ con quay tròn nhảy múa xung quanh mộ. Trong bọn có một đứa con trai lên bảy tuổi, có đầu óc thực tế , đề nghị tổ chức triển lãm cái lăng rực rỡ ấy cho bọn trẻ con hàng xóm đến xem. Tiền vào cửa là một cái khuy quần Kế hoạch đó được đồng thanh chấp thuận và chúng loan báo cho bọn lau nhau quanh đấy. Rồi trẻ con cả phố và những ngõ lân cận kéo đến. Đứa nào cũng đưa một chiếc khuy quần theo yêu cầu. Chiều hôm ấy có rất nhiều đứa bé trở về nhà chỉ còn một bên dây đeo, nhưng chúng cũng đã được ngắm mộ con chó ngắn mõm. Trước lối đi vào sân, có một em bé gái, quần áo rách rưới, đứng sát vào tận cửa. Em rất xinh xắn, có bộ tóc xoăn rất đẹp và đôi mắt màu xanh dịu nhất đời. Em không nói và cũng chẳng khóc, mỗi lần cửa mở ra, em nhìn rõ lâu vào trong sân. Em không có khuy và em cũng biết là chẳng ai cho em đâu. Em đứng đấy, rầu rĩ, cho đến khi tất cả những đứa trẻ khác xem xong cái lăng và ra về. Lúc ấy em ngồi phệt xuống đất, úp đôi bàn tay xinh xắn vào mặt, khóc nức nở. Chỉ có một mình em không được xem mộ con chó .Và đó là một câu chuyên đau lòng như bất cứ câu chuyện đau lòng nào khác mà người ta gặp phải ở bất cứ lứa tuổi nào. Từ trên cửa sổ, chúng tôi đã nhìn thấy rõ tất cả; và quả thật, khi nhìn từ trên cao xuống những chuyện đau lòng của người khác và của ngay chính mình đi nữa, người ta không khỏi mỉm cười.